En al jarenlang geloof je hem.

In deze aflevering gaan we naar waar die stem vandaan komt en wat hij al die tijd bewaakt.

Wat daar zit, verrast elke keer weer.

En dat begint niet met begrijpen. Het begint met luisteren.

luister ‘m hier!

Link naar het bijbehorende essay:

https://open.substack.com/pub/yvonnehouseofwholeness/p/stel-je-toch-niet-zo-aan?r=1qa0pc&utm_medium=ios

"Er is eigenlijk niks ergs gebeurd in mijn leven."

En terwijl ze het zegt, zie ik iets in haar gezicht strak trekken, haar blik hard worden, verbeten bijna. Alsof ze zichzelf alvast op haar plek zet voordat er ook maar ruimte kan ontstaan om iets anders te voelen.

Ze heeft een fijn leven. Goede vrienden. Een leuk huis. Doet in het weekend veel leuke dingen.

Ja, ze wil graag een relatie wat tot op heden niet is gelukt. Ook is ze niet blij in haar baan. Maar om daar nou zo zielig over te gaan zitten doen? Dat was niet nodig volgens haar. Dus het verdriet klopte niet. Het had geen reden. En als iets geen reden heeft, dan hoor je er ook geen aandacht aan te besteden. Dan geef je jezelf een schop onder je kont. Zet je je schouders eronder.

Ze moest gewoon beter haar best doen met daten. En een andere baan zoeken. Niet zeuren.

"Dus ik snap ook niet waarom ik me zo voel," zegt ze. "Het is niet alsof er echt iets is."

Ik herken het direct. Niet omdat ik het met haar eens ben. Maar omdat ik die beweging ook ken. Van heel dichtbij.

Bij mij klonk het net iets anders, maar het kwam op hetzelfde neer. De mantra's in mijn hoofd waren:

"Stel je niet zo aan." Wat je ook voelt, na dat zinnetje wordt het afgekapt, weg ermee.

En als die mantra onvoldoende werkt komt de volgende: "Werken, g*dverdomme!” Al dat gelul over gevoelens, als je je richt op werk heb je daar allemaal geen tijd voor.

Twee verschillende stemmen. Maar ze zeiden hetzelfde: besteed geen aandacht aan die onzin.

En ergens voelde dat ook vertrouwd. Het gaf tenminste duidelijkheid over wat wel en niet kon. Alsof het een manier was om jezelf op orde te houden.

Maar tegelijk gebeurde er iets anders. Een zwaar, verdrietig gevoel dat zich in mijn lijf zette. En een krimp, alsof ik kleiner werd vanbinnen. Alsof er minder ruimte was voor mij.

En daarna kwam een schaamteachtig gevoel. Dat ik überhaupt iets voelde dat aandacht vroeg.

Het klopte toch? Aanstellen heeft geen zin. Doorgaan is beter. Niet blijven hangen.

In die tijd las ik alles wat los en vast zat. Ook las ik over het innerlijke kind. En eerlijk gezegd vond ik het maar vaag. Te zacht. Te veel gedoe om iets wat gewoon klaar moest zijn.

Een innerlijk kind is geen echt kind, dacht ik. En bovendien: het is voorbij. Ik ben nu volwassen. Maar ergens bleef het hangen.

Ik was op vakantie in Ibiza en daar werd een workshop georganiseerd over het Innerlijke kind. Op Ibiza hoor je spiritueel te doen, dus ik schreef me in.

Daar begon er toch iets te schuiven. Ik begon dingen te herkennen in mezelf. In hoe snel ik mijn eigen gevoel wegdrukte. In hoe automatisch ik mezelf corrigeerde zodra er iets zachts of kwetsbaars opkwam.

En ineens zag ik het helder, die stemmen waren niet van mij. Ze kwamen uit een omgeving waar gevoel vooral lastig was. Waar je doorging. Waar je kritiek kreeg, of simpelweg werd genegeerd, als dat niet lukte.

Stemmen van mijn ouders, van thuis, van hoe het er daar aan toe ging. Ooit had ik ze van buiten gehoord. Op een gegeven moment hoorde ik ze van binnen.

Ze waren zo vertrouwd geworden, zo vanzelfsprekend, dat ik ze gewoon voor mijn eigen stem was gaan houden. Maar ze waren het niet.

Op lastige momenten was ik gaan praten tegen mezelf zoals er vroeger tegen mij werd gedaan.

Wat ik altijd zo pijnlijk had gevonden, dat mijn gevoel er niet toe deed, dat niemand echt zag wat er in mij gebeurde, dat was precies wat ik nu zelf deed. Van binnen.

Elke keer dat ik me rot voelde en direct dacht: stel je niet aan, draaide ik mezelf weg van het deel dat eigenlijk alleen maar gezien wilde worden. Niet perse opgelost. Alleen maar gezien.

Het deel dat mij daarvan wegdraait probeert me te beschermen. Dat probeert te voorkomen dat iets te groot, te pijnlijk, te kwetsbaar wordt.

Dat onmiddellijke aanspannen van binnen. De stem die zegt: oké, genoeg nu. We gaan verder. Dat deel bedoelt het goed.

Het is ontstaan in een wereld waarin zachtheid geen veilige plek had. Dus leerde ik om weg te duwen wat pijn deed, sterk blijven, doorgaan.

Niet omdat ik dat echt wilde. Maar omdat een deel in mij niet wist hoe het anders moest.

Ik zie het ook bij haar, tegenover me in de stoel. Zodra er iets pijnlijks of kwetsbaars opkomt, geeft ze zichzelf direct op haar kop.

En dat werkt niet. Dat merkt ze.

Het maakt haar verdrietig en wanhopig. En juist daar komt de reflex: misschien moet ik nog harder worden. Nog strenger zijn. Nog beter mijn best doen.

Omdat ook haar deel maar één manier kent om ermee om te gaan, het meteen afkappen zodra er iets kwetsbaars opkomt.

Op een gegeven moment deden we een oefening. We gingen naar dat jonge deel toe. Niet erover praten, maar er echt bij zijn.

Haar laten vertellen waarom ze eigenlijk zo verdrietig was. Niet oplossen. Niet analyseren.

Gewoon aanwezig zijn terwijl het verhaal verteld wordt.

En dat kindje vertelde.

Mijn cliënt luisterde.

En ergens in dat luisteren veranderde er iets in haar gezicht. De hardheid was weg. Wat er voor in de plaats kwam was zacht en verdrietig, maar anders dan het verdriet waarmee ze binnenkwam.

Dit was geen wanhoop. Dit was herkenning. Ze voelde de pijn van dat kleine meisje. Met wat ze had ervaren als kleintje en geen raad mee had geweten.

En daardoor begreep ze haar eigen pijn van nu ook veel beter.

Want dat is het paradoxale. Dat deel dat zo hard werkt om gevoel buiten de deur te houden, beschermt een deel dat eigenlijk maar één ding nodig heeft.

Geen schop onder de kont.

Geen strengere aanpak.

Geen betere argumenten waarom ze zich niet zo moet voelen.

Maar iemand die blijft. Die niet wegkijkt. Die niet zegt: stel je niet aan.

Maar: ik zie je. Je hoeft hier niets te bewijzen.

Dat is wat dat kleine meisje nodig had. Wat ze waarschijnlijk nooit heeft gekregen. En wat mijn cliënt ontdekte, en wat ik zelf ook heb ontdekt, is dat je dat nu alsnog kunt geven.

Maar dan moet je haar wel serieus nemen. Niet als metafoor. Niet als concept uit een zelfhulpboek. Maar als een deel van jou dat echt iets heeft meegemaakt, dat echt iets draagt, en dat echt iets nodig heeft.

Niet begrijpen, maar ontmoeten.

Hoe dat eruitziet? Daar ga ik het komende dinsdag in de volgende aflevering van mijn podcast ‘Het zit dieper’ over hebben.

In deze aflevering ga ik in op de fire fighter: een beschermer uit IFS (Internal Family Systems) die niet subtiel werkt. Maar snel, helder en volledig overtuigd van z’n eigen gelijk.

Hij voelt aan als jijzelf en beschermt altijd iets.

Wat dat bij mij bleek te zijn had ik niet verwacht.

luister de aflevering

Link naar het bijbehorende essay:

https://open.substack.com/pub/yvonnehouseofwholeness/p/geen-speld-tussen-te-krijgen?r=1qa0pc&utm_medium=ios

We zijn in een vakantiehuisje in Limburg. Hartstikke duur. Hartstikke saai. Er is geen zwembad. Het zwembad wat in de buurt is, blijkt die dag dicht. Het ontbijt gaat pas om elf uur open. Dan zijn wij doorgaans al zo’n 5 uur wakker. Vandaag nog wat langer dus. Het park lijkt me uitstekend geschikt voor wandelaars en fietsers vanaf een jaar of 40. De peuter staart me onderzoekend aan.

En ik denk: waarom ben ik hier? Niet als retorische vraag. Als een echte.

Waarom zit ik uitgeput in dit achterlijk dure, saaie huisje in Limburg, met twee kinderen, een uitgeputte opa en oma, terwijl ik ook gewoon thuis had kunnen zijn?

Waarom moest en zou dit allemaal precies zo gebeuren?

Een paar weken eerder had ik besloten om vanuit Spanje, waar we nu wonen, mee te gaan naar Nederland. We gingen het huis in Nederland verkopen. Er moest van alles geregeld worden. En toen opperde hij dat hij misschien wel alleen kon gaan. Dat het rustiger zou zijn. Voor iedereen.

Direct voelde ik iets samentrekken. Een harde: ‘Geen sprake van.’

En meteen was er argumentatie. Het is ook mijn huis. Ik ben beter in styling. Ik moet ook dingen regelen die ik alleen in Nederland kan doen.

Allemaal waar. Ook allemaal handige munitie.

Want wat ik voelde was niet: ik heb een mening over wie er gaat. Wat ik voelde was een soort dreiging: ‘Hij trekt het naar zich toe. Ik word buitenspel gezet.’

Mijn keel kneep dicht. Mijn schouders verstrakten. Vecht-energie, klaar voor de strijd. Dat vertaalt zich bij mij in afgemeten zinnen. Die logisch opgebouwd zijn en waar geen speld tussen te krijgen is.

Hij stemde in.

Ik voelde opluchting. En daaronder nog iets anders. Een soort kick van gelijk krijgen. Alsof mijn systeem heel even dacht: zie je wel. De spanning viel weg, maar niet schoon. Meer alsof ik hem had ingeruild voor iets dat op daadkracht leek.

Maar daadkracht is niet hetzelfde als controle kopen.

Die 1,5 week in Nederland voelde loodzwaar. We hadden geen vaste plek, want het huis was schoongemaakt en gestyled voor de verkoop en daarmee verboden terrein voor peuters en kleuters.

Dus het werd bij aankomst een nachtje bij zijn moeder in Amsterdam, wat eigenlijk net niet past qua aantal personen. Vervolgens door naar mijn ouders in Brabant voor een paar dagen. Het weekend in Amsterdam in het huis van vrienden die op vakantie waren. Vanaf maandag het vakantiehuisje in Limburg om de week te breken, in theorie een leuk idee.

Ondertussen proberen te werken. Honderdduizend dingen regelen. De kinderen in toom houden die kapot waren van de reisdag en overprikkeld van alle dagen erna.

En midden in dat alles, in dat huisje, om half vijf ‘s ochtends, met de peuter staand in z’n bedje, bedacht ik me:

Had het ook anders gekund?

Ik ken dat gevoel van buitenspel worden gezet al heel lang. Er is een moment dat ik me nog scherp herinner. Ik was bij de buurvrouw. En ik zag vanuit het raam de auto van thuis wegrijden. Ze waren naar de IKEA gegaan. Bureau’s kopen voor mijn broers, want die gingen naar de middelbare school. Ze hadden me expres naar de buurvrouw laten gaan zodat ze er tussenuit konden knijpen.

Ik weet nog precies hoe dat voelde. Niet alleen buitenspel gezet. Ook voorgelogen. Ze hadden het bewust niet gezegd. Ik had het niet mogen weten. Ik zal 10 geweest zijn. Ik weet nog wat er in mijn lijf gebeurde. Die combinatie, buitengesloten én bedrogen, dat sloeg ergens in en bleef.

En dat is misschien wel de kern van wat ik probeer te begrijpen. Niet het huis. Niet die week in Nederland. Niet die specifieke ochtend met de peuter.

Maar dat er een deel in mij is dat op het moment dat het voelt alsof ik buitenspel word gezet, direct in actie komt. Snel, helder, overtuigend. Met argumenten die kloppen. Met een energie die aanvoelt als daadkracht maar eigenlijk iets anders is.

Want op het moment zelf voelt het niet als controle. Het voelt als helderheid.

Als: dit gaan we even regelen.

Dit deel wordt niet hysterisch, hij wordt efficiënt. Hij klinkt logisch. Hij heeft sterke argumenten. En dat maakt hem zo moeilijk te herkennen, ook voor mij. Hij ziet eruit al mij. Heeft mijn stem. Mijn manier van redeneren. Op het moment zelf denk ik gewoon: ik zie helder wat er moet gebeuren.

Dat meisje bij de buurvrouw. Die uit het raam keek en de auto zag wegrijden. Die geloofde: als ik niet oplet, word ik buitengesloten. Als ik het niet oppas, verdwijn ik uit het plaatje. Ze heeft de update niet meegekregen. Dat we inmiddels bijna 30 jaar verder zijn. Ze gelooft nog steeds dat ze moet opletten, vasthouden, de zaken maar beter goed onder controle kan houden.

Dit herkennen maakt het niet meteen anders. Op het moment zelf voelt de manager nog steeds als mijzelf. De haast voelt als heldere urgentie. De scherpte voelt als kracht. De opluchting als het geregeld is voelt als rust.

Het verschil merk ik pas later. Als de spanning is gezakt. Als ik ruimte heb voor de vraag: had het ook anders gekund?

Soms is het antwoord ja.

Dat is wat ik aan het leren ben. Checken wat het nou eigenlijk is. Wie het voelt. Ik of dat deel in mij?

Niet om hem weg te werken, hij deed jarenlang wat hij dacht dat nodig was, om mij veilig te houden.

Maar om het verschil te voelen tussen helderheid en haast. Tussen rust en gewonnen hebben.

En als het stil wordt en de vraag komt, dan weet ik dat ik op de goede weg zit.

Niet omdat het opgelost is, maar omdat ik de vraag stel.

Dinsdag in de podcast ‘Het zit dieper’ over wat er verandert wanneer het meisje in mij niet meer hoeft te vechten en ik kan reageren vanuit rust en helderheid in plaats van haast en controle.

Luister 'm hier

Link naar het bijbehorende essay:

Een stem in mijn oor die me uitlegt hoe mijn zenuwstelsel werkt. Hoe trauma in het lichaam zit opgeslagen. Waarom we doen wat we doen.

Ik had favorieten. Er waren afleveringen die ik twee keer had geluisterd. Ik stuurde links door naar vriendinnen met het berichtje: ‘deze moet je echt horen’.

Het gaf me een goed gevoel. Buiten zijn, bewegen, én mezelf iets leren over een onderwerp waar ik oprecht van hield. Zelfontwikkeling voelde als een nuttige hobby. Ik vond het leuk. En daarnaast werd ik er wijzer van. Twee vliegen in één klap.

Ik noemde ze, met enige zelfspot, mijn stupid mental health wandelingen. Maar ik deed ze wel. Elke dag.

In die periode deed ik wel meer. Therapie, ademwerk, journaling, meditatie, dagelijks een kaartje uit één van m’n kaartendeks, af en toe een retraite en dus die podcasts. Ik geloofde er oprecht in.

En toch, ergens knaagde er iets.

Want hoewel het aan mijn inzet niet kon liggen en mijn kennis groeide, tot het punt dat ik weinig écht nieuws meer hoorde (had ik de zelfhulpindustrie uitgespeeld?) veranderde er niets wezenlijks in hoe ik me voelde.

Ik liet me niet kennen en zette door. Een nieuwe therapeut. Weer een boek. Elke ochtend die oordopjes in en gaan. Waarschijnlijk moest ik gewoon nog harder mijn best doen. Meer weten.

Op een ochtend waren de oordopjes leeg. Vergeten op te laden. Ik stond al buiten en dacht: dan maar zo.

De eerste minuten voelde het ongemakkelijk. Ik miste het geroezemoes. Het voelde leeg, een beetje zinloos. Wandelen zonder input.

En toen, ergens na de derde bocht, begon er iets te bewegen.

Niet in mijn hoofd. Lager.

Iets onder mijn ribben. Het was hol, leeg en licht trekkend. Niet opdringerig, niet dramatisch. Gewoon aanwezig.

Alsof het al die tijd al had gewacht tot het even stil genoeg was.

Mijn eerste impuls: mijn telefoon pakken.

Ik deed het niet.

Een deel van mij wist: dit is zo’n moment waar al die podcasts het over hebben. Dat je het moet doorvoelen. Dat wegrennen niet werkt. Dat je er juist naartoe moet.

Dus ik bleef lopen. En probeerde te voelen.

Alleen.. hoe doe je dat precies?

Meteen sprong mijn hoofd aan. Wat is dit eigenlijk? Waar komt dit vandaan? Is dit verdriet? Angst? Iets ouds?

En terwijl ik dat dacht, dacht ik ook: ben ik dit aan het voelen of analyseer ik het alweer kapot?

Ik voelde de paniek opkomen. Want dit gevoel voelde… écht.

En dat wilde ik niet.

Ik had geen zin in verdriet. Wat eigenlijk betekende: ik was er bang voor.

Bang voor hoe groot het zou zijn. Of ik het aan zou kunnen. Of het me zou overspoelen. Of ik ineens drie dagen zou huilen en niet meer wist hoe ik moest stoppen.

Ik haalde adem. Langzaam, zoals ik had geleerd. Vier tellen in, zes tot acht uit.

Ik probeerde te voelen. Ondanks mijn doortetterende hoofd.

Ik stopte bij een boom.

Er zat een vogeltje in. Ik besloot dat dit goed was: natuur, gronding, aanwezig zijn in het moment en zo.

Dus ik stond daar. Mijn best te doen om aanwezig te zijn.

Het vogeltje vloog weg.

Ik ademde door.

En ergens in dat wat ongemakkelijke stilstaand-bij-een-kale-boom-moment merkte ik iets.

Dat gevoel onder mijn ribben was niet groter geworden. Het had me niet meegesleurd. Het was er gewoon.

Klein, eigenlijk. Stiller dan ik had verwacht.

En het had een sfeer. Het voelde oud en vertrouwd. Zoals een melodie die je ineens herkent, zonder te weten waar je hem van kent.

En tegelijk zat er iets anders onder. Een diepe eenzaamheid. Van het soort: eenzaam in een volle kamer.

Ik begreep niet waar het vandaan kwam. Maar ik voelde wel, heel even, heel voorzichtig, dat er iets was. Iets wat zich al heel lang stil had gehouden.

Alsof het had geleerd: hier is toch geen plek voor mij. Alsof het wist dat er weinig ruimte was tussen al het begrijpen, analyseren en nóg harder je best doen.

Toen ik thuis kwam voelde ik me… trots. Niet omdat ik iets had opgelost, maar omdat het me voor het eerst was gelukt om er naartoe te gaan.

En, dit verraste me nog het meest, dat het rustig werd als ik bleef. Alsof het precies dat nodig had.

Komende dinsdag in de podcast: Wat dit is in IFS en waarom je er meestal niet bij komt.

luister ‘m hier!

Ik praatte veel. Goed ook, vond ik zelf. Ik kende mijn verhaal. Wist waar de pijn zat, wist hoe ik het moest omschrijven. Ik gebruikte de juiste woorden. Zei op het goede moment: “Ja, dat komt denk ik uit mijn kindertijd.” Ze knikte.

En ergens, heel even, dacht ik: ik heb haar.

Niet bewust. Niet kwaadaardig. Gewoon dat stille gevoel van: dit gaat goed. Ik doe het goed. Ik ben een goede cliënt.

Eenmaal buiten liep ik naar mijn fiets.

Ik voelde me niet beter of voldaan. Het was meer een soort vaag rotgevoel.

Het gevoel van: zie je wel. Ze kan me ook niet helpen. Weer een therapeut die het niet snapt.

En toch.

Ergens, heel even, iets wat ik meteen wegduwde. Een klein, ongemakkelijk gevoeletje dat ik niet kon benoemen. Dat ik ook niet wilde benoemen.

Ik haalde mijn fiets van slot en fietste weg.

Wat ik toen nog niet kon zien en wat ik nu elke week zie bij de vrouwen met wie ik werk is dit:

Toen ik dacht ‘ik heb haar’. Had ik háár niet om de tuin geleid. Ik had mezelf om de tuin geleid.

Niet expres. Niet bewust. Maar ik was de hele sessie kwetsbaar geweest op de plekken waar het veilig was. Ik had laten zien wat ik al begreep. Wat al verwerkt was, of in ieder geval benoembaar. Wat geen pijn meer deed als ik het uitsprak.

Op het moment dat ze vroeg: “En hoe voelde dat voor jou?” merkte ik dat ik begon te praten over mijn moeder. Over een patroon dat ik herkende. Over iets wat ik al tien keer had uitgelegd. Mijn stem bleef rustig. Mijn verhaal klopte. En ik bewoog netjes weg van wat ze eigenlijk vroeg.

Niet bewust. Maar wel consequent.

Ze deed haar werk. Ze stelde de juiste vragen. Maar ik beantwoordde ze vanuit de laag die ik al kende, die veilig was. Nooit vanuit de laag eronder.

Het ingewikkelde is: je weet het zelf ook niet precies. Het is niet zo dat je bewust iets achterhoudt. Het voelt juist alsof je echt je best doet. Alsof je echt open bent.

Maar er is een verschil tussen open zijn en echt zijn.

Open zijn kan er prachtig uitzien. Goede vragen stellen. Eerlijk antwoorden. Huilen op de juiste momenten. Inzichten delen die de therapeut laten knikken.

Echt zijn voelt anders. Onhandiger. Minder coherent. Het komt niet in mooie zinnen en doordachte antwoorden. Het komt vanuit je lijf, niet uit je hoofd.

En het komt niet tevoorschijn als je het oplepelt, alleen als je je open stelt en het laat gebeuren.

Dat kleine, ongemakkelijke gevoeletje op straat. Dat was echt zijn. En er was iets in mij dat dat al jaren buiten de deur hield.

In Internal Family Systems heeft dit een naam. Maar wat dat woord niet vangt: hoe vertrouwd ze was. Hoe ze mijn stem had. Mijn manier van praten. Ik kende haar niet als beschermer. Ik kende haar als mezelf.

Ze noemen dit een manager. Een deel dat al actief is vóórdat er iets gebeurt. Dat van tevoren bepaalt wat er naar buiten mag. Wat veilig is. Wat te veel is.

Je leert dat vroeg. Niet omdat iemand het je vertelt. Maar omdat je als kind heel snel voelt wat er gebeurt als je bepaalde dingen laat zien. Dat boosheid de sfeer verpest. Dat angst wordt weggeredeneerd of genegeerd.

Dat er een versie van jou is die werkt en een versie die te veel is.

Dus laat je die versie zien die werkt. Elke keer opnieuw. Tot je haar zo goed kent dat je niet meer precies weet waar zij ophoudt en jij begint.

Die manager, mijn manager, zat ook in die therapiestoel. Niet om te liegen. Maar om haar beschermende taak uit te voeren. Dat deed ze al zo lang dat ik zelf ook geen idee meer had wie wie was. Die houding, die stem, die manier van praten over mezelf. Was ik dat of was het mijn manager?

En terwijl ik daar zat, open en reflectief en zelfinzichtelijk, zat ergens een meisje stil in een hoekje te wachten tot het voorbij was.

Dat kleine, ongemakkelijke gevoeletje buiten op straat. Dat was zij.

En ergens in mijn lijf wist ik dat. Maar ik trapte door.

Ben je benieuwd hoe dit precies zit met die manager en andere delen die we in ons hebben? Komende dinsdag verschijnt aflevering 2 van de podcast ‘Het zit dieper’ daarin leg ik je dit uit.

luister mijn eerste podcast ‘ik wist alles en toch veranderde er niets’

Hier vindt je mijn eerste podcast. Hierin vertel ik wat er nou op een diepere laag gebeurde in het essay van afgelopen week.

Inmiddels was ik begin dertig, ik was uitgevallen op mijn werk. Alles stond eindelijk even stil. In die rust bedacht ik me dit: misschien is dit gewoon hoe het leven voor mij is. Moet ik het hier maar mee doen?

Het was niet dramatisch. Het was meer een soort berusting.

Want ik had het allemaal al gedaan. Therapeuten, coaches, retraites, daarnaast nog allerlei zweverij. Na elke sessie voelde ik me iets beter. Werd ik iets wijzer.

Maar dat fundamentele gevoel..

Er waren allerlei uitingen, de ene subtieler dan de andere, maar het kwam altijd op hetzelfde neer: ik ben niet goed genoeg. Niet slim genoeg. Niet mooi genoeg. Niet belangrijk genoeg.

Dàt gevoel, dat kwam altijd weer terug. Als onkruid waar geen kruid tegen gewassen was.

Mijn boekenkast stond vol. Hechtingsstijlen. Trauma-brein. Innerlijke criticus. Polyvagaaltheorie. Podcasts in mijn oren tijdens mijn “stupid mental health” wandelingen. WhatsApp-gesprekken met vriendinnen over dit soort dingen.

Ik wist waar het vandaan kwam. Ik kon de stem in mijn hoofd herkennen, benoemen, terugvoeren naar vroeger. En het hielp ook allemaal best wel. Een beetje. Tijdelijk.

Maar begrijpen en voelen zijn niet hetzelfde.

Dat zou ik later pas echt leren.

Ik besloot het nog één keer te proberen.

6 augustus 2020

Ik sta in een zaal op een industrieterrein, in het midden van het land. TL-licht. Klapstoelen. Een whiteboard op een driepoot. Ik sta vooraan, stift in mijn hand.

De opdracht is simpel: loop naar het bord. Schrijf op wat je voelt. Niet wat je denkt dat je zou moeten voelen. Niet wat logisch klinkt. Alleen wat echt waar is. Alleen wat je daadwerkelijk voelt.

Ik sta daar. En er komt een zin omhoog, ongepland, geen idee waar deze precies vandaan komt:

‘Ik ben fantastisch’

Ik schrijf het op. Draai me om naar de rest van de zaal. En dan gebeurt er iets. Ik voel een lichtflits, van mijn kruin naar beneden. Hij explodeert in mijn borst, trekt door mijn hele lijf, naar mijn tenen. Ik begin te huilen. Niet netjes. Het is een soort huilen dat uit een plek komt waar ik normaal niet bij kan.

Een gevoel van dankbaarheid overspoelt me. En tegelijk voel ik ook verdriet.

Dankbaarheid dat ik het éindelijk kan voelen. Dat ik goed ben zoals ik ben. Dat het er is, dat het écht bestaat. Die optie had ik niet meer voor mogelijk gehouden.

Maar ook verdriet. Ik zie alle momenten waarop ik mezelf tegenhield. In banen. In relaties. Met vrienden en kennissen. Al die keren dat ik me kleiner maakte dan dat ik was. Dat ik wel wilde, maar niet durfde. Alsof ik werd tegengehouden door een kracht die me steeds terug trok.

Tot nu, het voelt alsof alles vanaf dit moment anders zal zijn.

Inzicht is niet hetzelfde als verandering. Wat er in die zaal gebeurde, begreep ik pas later.

Jarenlang was ik in hetzelfde cirkeltje blijven hangen. Begrijpen. Analyseren. Redeneren. Inzichten verzamelen.

Dat voelt goed, het geeft het idee dat je vooruitgaat. Maar er is een grens waar begrijpen ophoudt en voelen moet beginnen. En die grens was ik jarenlang niet over gekomen. Niet omdat ik het niet wilde. Maar omdat ik niet wist hoe dat moest.

Het lukte in ieder geval niet door harder na te denken, dat was me duidelijk.

En eerlijk: ik vond het ook doodeng. Voelen betekent overgeleverd zijn. Dat je de controle verliest, niet weet wat er omhoogkomt. Dat je er niet op kunt anticiperen met inzicht of analyse. Die stem in je hoofd is geen gebrek aan moed. Het is een beschermer.

In IFS (Internal Family Systems) noemen we dat precies zo. Beschermers. De delen die ons veilig houden maar ons daardoor ook tegen kunnen houden. Ze zijn niet de vijand. Ze waren ooit nodig. Maar ze kunnen je jarenlang vasthouden in je hoofd, ver weg van wat er in je lijf leeft.

Mijn beschermer was meester in begrijpen. In analyseren. In altijd een stap vooruit zijn op de pijn.

Tot ik daar stond. Met een stift. Voor een whiteboard. En er niks meer te analyseren viel.

De weken daarna begonnen mensen het op te merken.

"Wat is er met jou?" zeiden vrienden. Mijn ogen stonden anders. Helderder. Alsof er ergens een raam opengezet was.

Het voelde bijna euforisch. Dat gevoel bleef niet permanent, al hoopte en verwachtte ik dat wel. Maar zo werkt het blijkbaar niet.

Maar iets anders wel. Het was alsof ik me had omgedraaid in de rivier. Alsof ik eindelijk met de stroom mee dreef in plaats van ertegenin te zwemmen. Die bijna ijzeren wet –je bent niet goed genoeg-  die tot dan toe mijn leven had geregeerd, verloor aan kracht. Was niet meer 100% waar.

Niet lang daarna belde een vriendin. Ze werkte bij een opleidingsinstituut en mocht ter ere van een zoveel jarig bestaan, een opleiding weggeven. Of ik, nu ik uitgevallen van werk thuis zat, misschien een opleiding wilde doen in het een of ander?

Ik wilde al jaren coach worden. Maar ik had mezelf altijd tegengehouden met de gedachte: wie ben ik om te denken dat ik dat kan? Ik zit zelf hartstikke vast.

Nu zei ik ja.

Niet omdat ik er ineens klaar voor was. Maar omdat er iets was verschoven. Iets wat ik jarenlang had geprobeerd te begrijpen en eindelijk kon voelen.

Mooi dat je hier bent.

Ik ben Yvonne Aarts, socioloog, coach, hypnotherapeut en IFS practitioner in opleiding. Hier schrijf ik over patronen, innerlijke delen en wat er gebeurt als je eindelijk stopt met begrijpen en begint met voelen. Ik schrijf over wat ik voel én wat ik zie. Over mijn eigen proces en wat ik tegenkom bij de vrouwen die ik begeleid.

Wat is IFS?

Heb je weleens gemerkt dat er verschillende kanten in jou leven? Een kant die zich voorneemt om eerder naar bed te gaan, terwijl een andere kant toch nog een aflevering aanklikt. Of een kant die rustig wil blijven in een gesprek, maar later toch scherper reageert dan je eigenlijk wilde. Het is gedrag dat we vaak met discipline proberen te veranderen, maar dat toch steeds terugkomt.

Internal Family Systems (IFS) kijkt hier fundamenteel anders naar. Deze therapeutische methode gaat ervan uit dat we allemaal uit verschillende innerlijke delen bestaan. Delen die ooit zijn ontstaan om ons te beschermen, en die nog steeds invloed hebben op hoe we denken, voelen en handelen. Naast die delen is er ook een innerlijke leiding: het Zelf. Een plek van rust, helderheid, zelfvertrouwen en compassie, van waaruit je met je innerlijke systeem kunt samenwerken.

Elke dinsdag na een essay: een ‘Het zit dieper’ podcast aflevering hier en in je podcast app, voor wie dieper wil.